Wolny Murarz

Pewien blogokomentator stwierdził kiedyś, ku mojej wielkiej uciesze, że "spór to metoda wspólnego poszukiwania prawdy". Z tym stwierdzeniem jest tak wiele "nie tak", że nie bardzo wiem od czego zacząć. Jeśli ktoś szczerze ma takie poglądy to dlatego, że wierzy, że gdzieś pośrodku leży owa prawda, ale żaden z nas nie jest w stanie samodzielnie do niej dotrzeć, ponieważ potrzebuje innych stanowisk jako punktów orientacyjnych w dyskursie. Jest to naiwna wizja sporu jako kooperatywnego działania, którego strony dzielą pojedynczy wspólny interes: poszukiwanie prawdy. Taktyka taka wynika z cichego założenia, że prawda jest wartością zewnętrznie zdefiniowaną i "leży gdzieś po środku". Otóż prawda nigdzie nie leży, prawda wisi zawsze nad naszymi głowami, tak wysoko w zenicie, że każdemu wydaje się, że wisi dokładnie nad nim.

Jednak kwestionowanie istnienia prawdy bardzo często jest postrzegane jako zła wola, czy wręcz skaza etyczna. Ja jednak twierdzę przeciwnie: powoływanie się na poszukiwanie prawdy jest objawem naiwności lub, w najgorszym wypadku, hipokryzji. Stosowanie takich twierdzeń jako cynicznych meta-argumentów nazwałem sobie "taktyką dobrego tenisisty". Kiedy czasem zdarzy mi się oglądać ten lekko bezsensowny sport, czasem łatwo zauważam który zawodnik(czka) jest lepszy po tym, że stoi w miejscu w środku swojego pola, zmuszając przeciwnika do biegania po całej swojej stronie. Przenosząc tę metaforę z powrotem na taktykę dyskusji wygląda to tak, jakby stojący mówił do drugiego "poszukuj prawdy, to obowiązek nas wszystkich", jednak samemu nie mając intencji ruszania się z miejsca, ponieważ uważa, że on prawdę już znalazł. Serwując argumenty raz w jeden, raz w drugi koniec boiska zachęca przeciwnika do poszukiwań, a ten nie mając już energii na wycelowanie kontrargumentu zmuszony jest podawać łatwe piłki w środek pola, skąd cwaniak znów zadaje argument "to może teraz poszukaj sobie prawdy tam". Presja moralna na uznanie istnienia "prawdy po środku", jeśli stosowana cynicznie, jest świetną taktyką mającą przekonać przeciwnika (przepraszam: współposzukiwacza) do łatwiejszego porzucania swojego interesu na rzecz interesu nadrzędnego – poszukiwań. Jeżeli ktoś rzeczywiście w to wierzy jest pięknoduchem, czy wręcz naiwniakiem, skazanym na los Unii Wolności.

Taka frontalna walka z otwartą przyłbicą w myśl zasady "niech wygra lepszy" jest może bardzo szlachetna i ładnie wygląda PR-owsko, ale zawsze też toczy się walka druga. Próbuje się osłabić siłę przeciwnika poprzez zachęcanie do zwątpienia we własne zaplecze ideologiczne. Najczęściej przyjmuje to postać wymuszenia pod szantażem "zwątpienia w dobrą wolę" uznania "oczywistych faktów obiektywnych", albo właśnie "konieczności poszukiwania prawdy". (Podobna ideologia często tez stała za prawdziwymi konfliktami zbrojnymi w których przekonywano, że chodzi tylko o odzyskanie rdzennych ziem. "Rdzenność ziem" to gumowa kategoria tworzona ad hoc na potrzeby konkretnej kampanii. Nieetyczność hitlerowców polegała między innymi też na tym, że złamali tabu i bezwstydnie stwierdzili, że chodzi im o polskich niewolników i zboża Ukrainy) Za takim praniem mózgu stoi intencja wykorzystania następującej argumentacji: "podejdź w pół drogi, zgódź się na kompromis", a gdy oponent to zrobi: "no to znowu podejdź wpół drogi". Każda odmowa wyjścia naprzeciw jest traktowana jako przejaw złej woli, ale często umyka to, że tylko jedna strona w ogóle się porusza. Sytuację taką mamy na przykład w sporze aborcyjnym: to co kiedyś traktowano jako kompromis obu stron dziś wymuszono, aby jedna stronia przyjeła jako punkt wyjścia.

Jakiś czas temu w dyskusji o aborcji pod notką u WO Cześćjacek stwierdził był:

no więc ja jestem zwolennikiem aborcji. myślę bowiem, że zamiast się bronić że "ooo aborcja jest zła! a życie płodu też ma wartość! nie jestem zwolennikiem zabijania dzieciątek! tylko czasem, ach ubolewam, łezkę ronię, trzeba ;_;", co śmierdzi zgniłym usprawiedliwianiem się i od razu nas ustawia na pozycji moralnie niższej, o wiele lepiej jest powiedzieć, że o ile prawo do aborcji jest zawsze dobrem, to i sama aborcja też nim bywa, a ci betonowcy mogą se to nazywać zabijaniem dzieciątek i kij im w ryj, jestem za zabijaniem dzieciątek i co mi zrobią?

Rozpoznałem w tym stanowisku inną, moją ulubioną taktykę dyskusji, którą nazwałem "desantem ideologicznym". Pomysł polega właśnie na tym, żeby nie spierać się na wspólnym froncie, ale od razu zaatakować głęboko na tyły: zażądać zbyt wiele (to bardzo ważne), żeby uzyskany kompromis był satysfakcjonujący. Jest to taktyka rozpowszechniona: gejom przecież nie chodzi o więcej niż swobodna możliwość trzymania się za rękę, ale gdyby zażądali tylko tego, to dostaliby co najwyżej możliwość okazjonalnego niedostania po ryju. Dlatego żądają możliwości paradowania po mieście w złotych, lateksowych gaciach, żeby "zdezorientować kota". Podobnie kreacjonistom nie chodzi o to, żeby ich wierzenia stały się obowiązującą wykładnią tzw. prawdy naukowej, tylko o to, żeby te wierzenia respektować.

Coś mi jednak w podejściu Cześćjacka nie pasowało. Oczywiście jest etycznie oburzająca (poprawny desant ideologiczny musi być oburzający i przede wszystkim przesadny), ale nie pasowało mi coś w samym zastosowaniu metody. Zrozumiałem dopiero niedawno, że tak postawiona sprawa to desant za złą linię wroga – na linii frontu feminizmu drugiej fali (ważnego ruchu sprzed pół wieku, który do nas dopiero powoli dociera). To próba wymuszenia na patriarchacie prezentu dla kobiet – dać tym babom co chcą i niech się zamkną. Nie o to, bardzo nie o to chodzi. W ogóle w sporze o aborcję najmniej chodzi o samą aborcję (chociaż obie strony równie gromko przekonują, że chodzi tylko o "wybór" lub "życie" – dwie specjalnie tak wybrane wartości, by były nieporównywalne). W sporze tym chodzi o władzę symboliczną. Jak mówi poeta "kobieta jest czarnuchem świata". Bycie czarnuchem na najbardziej podstawowym poziomie polega na fizycznym byciu niewolnikiem, ale na poziomie wyższym na byciu niemym. Znowu, brak głosu może wynikać z knebla, ale też z akceptacji własnego knebla jako konieczności. Dyskusja powinna się zatem toczyć nie o prawo do zrobienia tego lub owego ze swoim brzuchem pod przyzwoleniem ojca, męża i brata (ostatnio straszy się bioetyką kobiety, które mają wolę wykorzystać swoje ciała jak inkubatory, ale to dłuższy temat); ale o prawo i obowiązek do samodzielnego (!) samostanowienia z respektem do trzeciofalowego uznania różnorodności stanowisk kobiet. Odpowiednie hasło desantu ideologicznego powinno zatem brzmieć: "Faceci, zamknąć gęby, to nasza sprawa". Co niniejszym czynię.